W całym Iranie trwa kolejny cykl protestów.

, ,

Od 28 grudnia 2025 roku w całym Iranie trwa kolejny cykl protestów przeciwko teokratycznemu reżimowi.

Tym razem iskrą do ich wybuchu był głęboki kryzys gospodarczy, załamanie wartości riala oraz drastyczny wzrost cen podstawowych produktów. Pierwsze demonstracje rozpoczęły się w Teheranie, głównie wśród kupców i pracowników bazarów, którzy zamykali swoje sklepy w proteście przeciwko pogłębiającej się biedzie. W ciągu kolejnych dni protesty bardzo szybko rozprzestrzeniły się na inne miasta i regiony kraju, obejmując studentów, pracowników, kobiety oraz osoby młode. Ruch ten nie ma jednak wyłącznie charakteru ekonomicznego, lecz wpisuje się w szerszy proces sprzeciwu wobec autorytarnego systemu władzy i stanowi bezpośrednią kontynuację protestów Kobieta Życie Wolność, które wybuchły we wrześniu 2022 roku po zabójstwie kurdyjki Jiny Amini i które przełamały barierę strachu, trwale zmieniając język społecznego oporu w Iranie.

W okupowanym przez reżim irański Wschodnim Kurdystanie obecna fala protestów spotkała się z wyjątkowo silną mobilizacją społeczną, ponieważ kryzys ekonomiczny nałożył się tam na wieloletnią politykę represji i marginalizacji Kurdów. Demonstracje odbywały się między innymi w miastach Ilam, Kermanshah, Sanandadż i Marivan, gdzie protestujący łączyli postulaty socjalne z żądaniami praw narodowych i politycznych. Hasła oraz formy oporu wyraźnie nawiązywały do dziedzictwa Kobieta Życie Wolność, podkreślając rolę kobiet, młodzieży i oddolnej organizacji społecznej.

Władze irańskie odpowiedziały na protesty w całym kraju użyciem przemocy, masowymi zatrzymaniami oraz próbami zastraszenia społeczeństwa. We Wschodnim Kurdystanie represje miały szczególnie brutalny charakter. Według informacji organizacji broniących praw człowieka co najmniej osiem osób zginęło w regionach zamieszkanych przez Kurdów, a wielu rannych zostało zatrzymanych bezpośrednio w szpitalach przez siły bezpieczeństwa. Zatrzymania były często przeprowadzane bez nakazów, a rodziny ofiar i osób aresztowanych nie otrzymywały informacji o ich losie.

Represje obejmowały również aresztowania aktywistów oraz osób zaangażowanych w organizację protestów i ich nagłaśnianie. W regionie nasiliła się obecność sił wojskowych i policyjnych, a Wschodni Kurdystan ponownie został potraktowany jak obszar zmilitaryzowany, w którym każdy przejaw sprzeciwu uznawany jest za zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa. Taka polityka wpisuje się w długotrwałą strategię irańskiego reżimu wobec Kurdów, polegającą na kryminalizacji protestu i systemowym tłumieniu wszelkich form samoorganizacji społecznej.

W odpowiedzi na eskalację przemocy i kryzys polityczny kurdyjskie partie działające w podziemiu we Wschodnim Kurdystanie zainicjowały wspólne rozmowy, których celem było wypracowanie skoordynowanej reakcji na wydarzenia w Iranie. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele głównych organizacji politycznych regionu, w tym Irańskiej Demokratycznej Partii Kurdystanu, Partia Wolności Kurdystanu, Komala oraz Partii Wolnego Życia Kurdystanu PJAK, a także innych ugrupowań kurdyjskich. Uczestnicy rozmów zgodzili się co do potrzeby współpracy, solidarności z protestującymi oraz opracowania wspólnego planu działań politycznych w obliczu pogłębiającego się kryzysu. Należy podkreślić, że inicjatywa ta ma charakter bezprecedensowy ze względu na głębokie podziały ideologiczne i polityczne, które przez lata dzieliły kurdyjską organizacje we Wschodnim Kurdystanie. .

Spotkanie było poprzedzone oświadczeniem wydanym przez PJAK, czyli Partiya Jiyana Azad a Kurdistanê, organizację odwołującą się do idei demokratycznego konfederalizmu, równości płci i oddolnej demokracji. PJAK jednoznacznie określiła obecne protesty jako kontynuację procesu zapoczątkowanego przez ruch Kobieta Życie Wolność i podkreśliła, że ich źródłem nie jest wyłącznie kryzys ekonomiczny, lecz strukturalny charakter systemu irańskiego, opartego na patriarchacie, nacjonalizmie państwowym oraz przemocy wobec kobiet i mniejszości narodowych. Organizacja potępiła zabójstwa demonstrantów oraz zatrzymywanie rannych w szpitalach, uznając te działania za zbrodnie państwowe, a jednocześnie wezwała do jedności kurdyjskich sił politycznych oraz solidarności z innymi uciskanymi społecznościami w Iranie.

Może być zdjęciem przedstawiającym co najmniej jedna osoba, Łuk Triumfalny w Paryżu, tłum i droga